28. Potas

28.1 Podstawowe informacje

Potas jest jednym z najważniejszych elektrolitów w organizmie człowieka, odgrywającym rolę w wielu funkcjach życiowych. Jest trzecim co do ilości minerałem w ciele, a około 98% potasu znajduje się wewnątrz komórek, gdzie pomaga w regulacji równowagi płynów, przewodnictwie nerwowym i funkcji mięśni.

28.2 Główne funkcja w organizmie

Potas odgrywa kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu kluczowych układów i procesów:

• Układ nerwowy: Odgrywa rolę w przekazywaniu impulsów nerwowych. Umożliwia depolaryzację błon komórkowych neuronów, co jest podstawą prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.

• Równowaga wodno-elektrolitowa: Pomaga w utrzymaniu równowagi płynów wewnątrz komórek. Współpracuje z sodem, który reguluje płyny na zewnątrz komórek, co pomaga kontrolować ciśnienie krwi i nawodnienie organizmu.

• Funkcje mięśni: Jest niezbędny do skurczu mięśni, w tym mięśnia sercowego. Jego odpowiedni poziom pozwala na prawidłową pracę serca oraz innych mięśni w ciele, zapobiegając skurczom i osłabieniu.

• Ciśnienie krwi: Obniża ciśnienie krwi, przeciwdziałając działaniu sodu, który je podnosi. Dieta bogata w potas może pomóc w redukcji ryzyka nadciśnienia i chorób serca.

28.3 Skutki niedoboru

Niedobór potasu, zwany hipokaliemią, może prowadzić do poważnych zaburzeń zdrowotnych, zwłaszcza w funkcjonowaniu mięśni i serca. Może być wynikiem nadmiernej utraty przez organizm (np. przez wymioty, biegunkę, stosowanie leków moczopędnych) lub niewystarczającej podaży w diecie. Objawy obejmują:

• Osłabienie i skurcze mięśni: Osłabienie sprawności oraz bolesne skurcze.

• Zmęczenie: Ogólne wyczerpanie organizmu.

• Zaburzenia pracy serca: Nieregularne bicie serca (arytmie).

• Problemy z ciśnieniem krwi: Niska podaż potasu w diecie w połączeniu z nadmiernym spożyciem sodu przyczynia się do rozwoju nadciśnienia tętniczego.

• Problemy z trawieniem: Zaparcia.

28.4 Skutki nadmiaru

Zbyt wysoki poziom potasu, znany jako hiperkaliemia, jest niebezpieczny i najczęściej występuje u osób z zaburzeniami funkcji nerek, które odpowiadają za jego usuwanie z organizmu. Może prowadzić do zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca oraz zatrzymania akcji serca, dlatego wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Objawy obejmują:

• Nieregularne bicie serca

• Osłabienie mięśni

• Nudności

• Problemy z oddychaniem

28.5 Suplementacja

Suplementacja jest zalecana w przypadkach, gdy dieta nie zapewnia odpowiedniej ilości potasu lub w wyniku jego nadmiernej utraty (np. przez choroby, leki moczopędne, biegunki). Powinna być jednak prowadzona pod nadzorem lekarza, szczególnie u osób z chorobami nerek. Popularne formy suplementów:

• Chlorek potasu: Najczęściej stosowana forma w suplementach diety.

• Cytrynian potasu: Często stosowany w leczeniu i zapobieganiu kamicy nerkowej (zwłaszcza ze szczawianu wapnia) oraz innych zaburzeń równowagi elektrolitowej.

28.6 Główne źródła w diecie

Potas występuje obficie w produktach roślinnych i przetworzonych. Przykładowa zawartość w 100 g produktu:

• Kakao: 1900 mg

• Suszone morele: 1850 mg

• Banany suszone: 1490 mg

• Koncentrat pomidorowy: 1040 mg

• Fasola (nasiona suche): 1000 mg

28.7 Zalecane dzienne zapotrzebowanie

Zalecane dzienne spożycie zależy od wieku oraz stanu fizjologicznego:

• Dorośli: 3500–4700 mg dziennie

• Dzieci: Od 3000 mg (młodsze) do 4500 mg (starsze)

• Kobiety w ciąży i karmiące: Około 4700 mg dziennie