61.1 Popularne diety w pigułce

61.1. Zbilansowane i roślinne modele żywienia

• Dieta normalna (ogólna): Zbilansowany sposób odżywiania dla osób zdrowych, oparty na zaleceniach IŻŻ i Piramidzie Żywienia, wymagający ograniczenia żywności wysokoprzetworzonej, słodyczy oraz nadmiaru soli i cukru.

• Dieta wegetariańska: Bazuje głównie na produktach roślinnych, całkowicie wykluczając mięso oraz ryby, a w zależności od odmiany (np. weganizm, owolaktowegetarianizm) ogranicza również nabiał czy jaja. Zawsze wymaga dbałości o podaż żelaza, cynku i witaminy B12.

• Dieta witariańska (raw food): Skrajny model zakładający spożywanie jedynie nieprzetworzonych produktów roślinnych, przy czym maksymalna temperatura obróbki wynosi 42-48°C. Niesie ogromne ryzyko niedoborów pokarmowych i nie powinna być stosowana u nikogo.

61.2. Diety z ograniczeniem węglowodanów

• Dieta niskowęglowodanowa (low-carb): Ogranicza podaż węglowodanów do 20-30% dziennego zapotrzebowania kalorycznego na rzecz białka i tłuszczów, co może poprawić metabolizm, ale niesie ryzyko niedoboru błonnika i problemów trawiennych.

• Dieta ketogeniczna i Post Kwaśniewskiego: Modele wprowadzające organizm w stan ketozy poprzez drastyczne cięcie węglowodanów (w diecie keto poniżej 50 g dziennie) i bardzo wysoką podaż tłuszczów, stanowiących od 70% do 80% całkowitej kaloryczności.

61.3. Alternatywne schematy odżywiania

• Intermittent Fasting (IF): Przerywany post, który nie narzuca rodzaju spożywanych pokarmów, a jedynie wyznacza ścisłe okna żywieniowe (np. schemat 16:8 gdzie przez 8 godzin jemy przez pozostałe 16 pościmy).

• Dieta Paleo: Nawiązuje do jadłospisu przodków z epoki paleolitu; opiera się na nieprzetworzonym mięsie, rybach, orzechach i warzywach, bezwzględnie eliminując nabiał, zboża i rośliny strączkowe.

61.4. Profilaktyka cukrzycy i insulinooporności

• Kluczem w diecie stabilizującej cukier jest dobór produktów o niskim lub średnim indeksie glikemicznym (IG), co zapobiega gwałtownym wyrzutom glukozy i insuliny.

• Jeszcze precyzyjniejszym wskaźnikiem jest ładunek glikemiczny (ŁG), który do oceny wpływu na organizm uwzględnia nie tylko jakość węglowodanów, ale też faktyczny rozmiar zjadanej porcji.