56. Środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego

56.1. Definicja i przeznaczenie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego

Środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego to produkty, które ze względu na swój skład, sposób wytwarzania lub przeznaczenie różnią się od standardowej żywności.

Ich zadaniem jest zaspokajanie szczególnych potrzeb żywieniowych określonych grup osób. Stosowanie tych produktów może wynikać z:

• określonego stanu zdrowia,

• wieku,

• sytuacji fizjologicznej,

• szczególnych potrzeb związanych z trawieniem i metabolizmem.

Do osób, dla których przeznaczona jest tego rodzaju żywność, należą m.in.:

Osoby wymagające specjalnego wsparcia procesów trawiennych i metabolicznych: produkty są dostosowane do ich szczególnych potrzeb żywieniowych.

Osoby kontrolujące spożycie określonych składników: np. ze względów zdrowotnych muszą ograniczać spożycie wybranych składników pokarmowych.

Zdrowe niemowlęta i małe dzieci: w tym niemowlęta w wieku od 0 do 12 miesięcy oraz dzieci w wieku od 1 do 3 lat.

56.2. Główne rodzaje środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego

Do głównych grup środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego należą:

Preparaty do żywienia niemowląt: obejmują mleka początkowe, mleka następne oraz żywność uzupełniającą.

Żywność stosowana w dietach o ograniczonej wartości energetycznej: produkty wykorzystywane w dietach odchudzających, które mogą zastępować pojedyncze posiłki lub całodzienną dietę.

Środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego: przeznaczone dla pacjentów, którzy ze względów zdrowotnych nie mogą spożywać normalnych posiłków lub nie są w stanie pokryć zapotrzebowania odpowiednią ilością tradycyjnej żywności.

Żywność dla osób intensywnie trenujących: produkty i preparaty uzupełniające składniki odżywcze przy zwiększonym zapotrzebowaniu związanym z wysiłkiem fizycznym.

Produkty dla osób z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów: m.in. żywność o obniżonej zawartości cukrów i produkty bezcukrowe.

Produkty o obniżonej zawartości sodu lub bezsodowe: przeznaczone m.in. dla osób, które muszą ograniczać spożycie sodu.

Produkty bezglutenowe i o bardzo niskiej zawartości glutenu: przeznaczone przede wszystkim dla osób z celiakią lub nietolerancją glutenu.

56.3. Preparaty do żywienia niemowląt i żywność dla małych dzieci

Do podstawowych produktów przeznaczonych do żywienia niemowląt należą:

Mleko początkowe: stosowane od urodzenia do momentu rozpoczęcia wprowadzania żywienia uzupełniającego.

Mleko następne: podstawowy produkt płynny przeznaczony dla niemowląt po ukończeniu 6. miesiąca życia.

Żywność uzupełniająca: obejmuje m.in. kaszki, kleiki oraz zbożowe produkty instant przeznaczone dla niemowląt i małych dzieci.

Mimo dostępności preparatów mlekozastępczych najlepszym pokarmem dla niemowlęcia jest mleko matki. Jeżeli karmienie piersią nie jest możliwe, odpowiednie mleko modyfikowane dobiera lekarz lub położna.

https://www.izielnik.pl/zestaw-bebiko-pro-2-mleko-dla-niemowlat-po-6-miesiacu-zycia-proszek-700g-x6?srsltid=AfmBOopVkN6P5VCQTCz6HVZvDhUbMUTYLKIIG71dxhORbpn_fbvLPlVO

56.4. Żywność dla osób o szczególnych potrzebach żywieniowych

Żywność stosowana w dietach o ograniczonej wartości energetycznej

Produkty te są wykorzystywane w dietach odchudzających i mogą zastępować jeden lub wszystkie posiłki.

Wyróżnia się:

• Produkty zastępujące pojedynczy posiłek: stosowane jako zamiennik jednego z posiłków w ciągu dnia.

• Produkty zastępujące całodzienną dietę: przeznaczone do zastępowania wszystkich posiłków.

Środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego

Są to produkty żywnościowe i preparaty przeznaczone do żywienia pacjentów, którzy ze względów zdrowotnych nie mogą spożywać normalnych posiłków lub ich ilość jest niewystarczająca.

Do tej grupy mogą należeć m.in.:

• odżywki wysokobiałkowe,

• preparaty do żywienia dojelitowego,

• preparaty do żywienia doustnego.

  

https://zywieniemaznaczenie.pl/zywnosc-specjalnego-przeznaczenia-medycznego-poznaj-preparaty-odzywcze-do-zywienia-w-chorobie/

Żywność dla osób intensywnie trenujących

Produkty dla osób aktywnych fizycznie mają uzupełniać składniki odżywcze przy zwiększonym zapotrzebowaniu wynikającym z wysiłku.

Do tej grupy należą m.in.:

• preparaty białkowe,

• preparaty węglowodanowe,

• napoje izotoniczne,

• napoje regeneracyjne typu recovery drink.

  

https://amixnutrition.pl/izotonik-saszetka-iso-lyte/?srsltid=AfmBOoqNedcpGqVqKBOThqcwhTU4sDHYRlSGGdniAUnGIdLwDkUw2VPV

56.5. Produkty dla osób z wybranymi ograniczeniami dietetycznymi

Produkty dla osób z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów

Do tej grupy zalicza się m.in.:

• żywność o obniżonej zawartości cukrów,

• słodziki,

• produkty bezcukrowe, np. słodycze dla diabetyków i czekolady bez sacharozy.

Należy pamiętać, że dieta osoby z cukrzycą powinna być ustalana przez lekarza, a stosowanie produktów oznaczonych jako przeznaczone dla diabetyków nie zawsze jest konieczne.

Produkty o obniżonej zawartości sodu lub bezsodowe

Produkty te mogą być przeznaczone m.in. dla osób z:

• nadciśnieniem,

• obrzękami,

• chorobami nerek.

Często stosowane są zamienniki soli, np. sól potasowo-sodowa. Jej stosowanie powinno być jednak uzgodnione z lekarzem.

Produkty bezglutenowe i o bardzo niskiej zawartości glutenu

Produkty te są przeznaczone dla osób z celiakią lub nietolerancją glutenu.

Prawo żywnościowe wyróżnia dwie podstawowe grupy:

Produkty o bardzo niskiej zawartości glutenu: zawierają nie więcej niż 100 mg glutenu/kg produktu. Gluten został w nich częściowo usunięty w procesie przetwarzania.

Produkty bezglutenowe: zawierają nie więcej niż 20 mg glutenu/kg produktu. Mogą powstawać z zamienników zbóż, takich jak ryż, kukurydza, gryka lub amarantus.

Zgodnie z materiałem, produkt może być oznaczony jako „bezglutenowy”, jeżeli spełnia odpowiednie normy określone w przepisach.

56.6. Współczesne znaczenie środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego

Zainteresowanie środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego stale wzrasta.

Do głównych przyczyn rozwoju tej grupy produktów należą:

Rosnąca liczba chorób dietozależnych: zwiększa zapotrzebowanie na żywność dostosowaną do określonych potrzeb zdrowotnych.

Starzenie się społeczeństwa: osoby starsze mogą wymagać produktów dostosowanych do szczególnych potrzeb żywieniowych.

Wzrost liczby osób aktywnie uprawiających sport: powoduje większe zainteresowanie produktami wspierającymi uzupełnianie składników odżywczych przy zwiększonym wysiłku.

Większa świadomość żywieniowa: konsumenci coraz częściej zwracają uwagę na skład i przeznaczenie kupowanej żywności.

Wzrost liczby osób z alergiami i nietolerancjami pokarmowymi: zwiększa zapotrzebowanie na produkty o specjalnie dostosowanym składzie.

Narastający problem otyłości: przyczynia się do rozwoju produktów stosowanych w dietach o ograniczonej wartości energetycznej.