36. Równowaga kwasowo zasadowa
Produkty kwasotwórcze i zasadotwórcze, wpływ diety na równowagę kwasowo-zasadową
Quiz wiedzy:
36.1 Wstęp
Równowaga kwasowo-zasadowa w organizmie jest niezbędna dla prawidłowego przebiegu procesów życiowych. Składniki mineralne zawarte w diecie wpływają na odczyn pH płynów ustrojowych. Prawidłowe pH krwi dorosłego człowieka powinno wynosić od 7,35 do 7,45 (krew tętnicza ok. 7,40, żylna ok. 7,35). Odchylenia poza ten zakres (poniżej 6,8 lub powyżej 7,8) są niezwykle niebezpieczne, gdyż mogą prowadzić do denaturacji białek oraz zaburzeń funkcji enzymów.
36.2 Zaburzenia równowagi: kwasica i zasadowica
Zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej dzielą się w zależności od kierunku zmiany pH krwi:
Kwasica (acydoza): Spadek pH krwi poniżej 7,35. Wynika ze wzrostu stężenia jonów kwaśnych lub spadku zasadowych. Długotrwała kwasica może powodować bóle głowy, zmęczenie, zaburzenia rytmu serca oraz sprzyjać rozwojowi nadciśnienia, cukrzycy czy kamicy nerkowej.
Zasadowica (alkaloza): Wzrost pH krwi powyżej 7,40–7,45 (progowo 7,5). Wynika ze wzrostu stężenia jonów zasadowych lub spadku kwaśnych. Objawia się sennością, bólami mięśni oraz problemami oddechowymi.
36.3 Odczyn pH wybranych płynów ustrojowych
Płyn ustrojowy | Odczyn pH | Charakter płynu |
Sok żołądkowy | 1,35 - 3,5 | silnie kwaśny |
Skóra | 4,0 - 6,5 | kwaśny |
Wydzielina pochwy | < 4,7 | kwaśny |
Mocz | 4,6 - 8,0 | kwaśny lub zasadowy |
Płyn wewnątrzkomórkowy | 6,0 - 7,2 | kwaśny lub neutralny |
Płyn mózgowo-rdzeniowy | 7,3 | neutralny |
Krew żylna | 7,35 | neutralny / lekko zasadowy |
Krew tętnicza | 7,40 | neutralny / lekko zasadowy |
Żółć | 7,6 - 8,8 | zasadowy |
Płyn trzustkowy | 8,8 | zasadowy |
36.4 Wpływ diety na równowagę kwasowo-zasadową
Produkty spożywcze dzielą się na kwasotwórcze i zasadotwórcze w zależności od zawartości pierwiastków:
Pierwiastki kwasotwórcze: Siarka, fosfor, chlor.
Pierwiastki zasadotwórcze: Wapń, potas, magnez.
Ze względu na nawyki żywieniowe większość spożywanych produktów ma działanie zakwaszające. Dla zachowania równowagi kluczowe jest podawanie odpowiednich proporcji żywności kwasotwórczej i alkalizującej.
36.5 Produkty kwasotwórcze i zasadotwórcze (Wskaźnik PRAL)
Wskaźnik PRAL (Potential Renal Acid Load) określa potencjalne obciążenie kwasowe nerek w mEq/l. Wartości dodatnie oznaczają działanie kwasotwórcze, a ujemne – zasadotwórcze.
Produkty kwasotwórcze (PRAL > 0):
Produkt spożywczy | Wskaźnik PRAL (mEq/l) |
Sery | 4,3 do 34,2 |
Żółtko jaja | 23,4 |
Mięso | 6,7 do 13,2 |
Produkty zbożowe | 1,7 do 12,5 |
Ryby | 7,1 do 10,8 |
Ser twarogowy | 9,7 |
Orzechy | 6,8 do 8,3 |
Jajko kurze, całe | 8,2 |
Jogurt naturalny | 1,5 |
Lody mleczne | 0,8 |
Mleko pełnotłuste | 0,7 |
Masło | 0,6 |
Napoje typu Cola | 0,4 |
Produkty zasadotwórcze i neutralne (PRAL <= 0):
Produkt spożywczy | Wskaźnik PRAL (mEq/l) |
Oliwa z oliwek | 0,0 |
Cukier | -0,1 |
Miód | -0,3 |
Margaryna | -0,5 |
Tofu | -0,8 |
Piwo | -0,9 |
Soki owocowe | -1,0 do -2,9 |
Białe wino | -1,2 |
Kawa | -1,4 |
Czerwone wino | -2,4 |
Zielony groszek | -3,1 |
Warzywa | -0,4 do -14,0 |
Owoce | -5,5 do -21,0 |
(Uwaga: Cytryny, mimo kwaśnego smaku, mają właściwości alkalizujące ze względu na zawartość pierwiastków zasadotwórczych).
