22. Witamina B5
Główne funkcja w organizmie, źródła w diecie
Quiz wiedzy:
22.1 Podstawowe informacje
Witamina B5, znana również jako kwas pantotenowy, jest rozpuszczalną w wodzie witaminą z grupy B. Nazwa „pantotenowy” pochodzi od greckiego słowa „pantothen”, co oznacza „wszędzie”, ponieważ witamina ta jest obecna w niemal wszystkich produktach spożywczych. Jest niezbędna do prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych, syntezy hormonów oraz utrzymania zdrowia skóry i włosów.
22.2 Główne funkcja w organizmie
Kwas pantotenowy odgrywa kluczową rolę w uwalnianiu energii oraz w syntezie wielu istotnych związków chemicznych:
Produkcja energii: Jest niezbędna do syntezy koenzymu A (CoA), który uczestniczy w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów i białek. Uczestniczy w syntezie i rozkładzie kwasów tłuszczowych oraz cholesterolu, wspierając zdrowie serca i utrzymanie równowagi lipidowej.
Układ nerwowy: Wspiera tworzenie acetylocholiny – neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za przekazywanie impulsów nerwowych.
Synteza hormonów: Bierze udział w produkcji hormonów steroidowych, takich jak kortyzol, które pomagają organizmowi radzić sobie ze stresem.
Regeneracja skóry i włosów: Pomaga w regeneracji tkanek i przyspiesza gojenie skóry. Zapobiega również wypadaniu włosów. Jej pochodna – pantenol – jest szeroko stosowana w kosmetykach i preparatach łagodzących podrażnienia oraz oparzenia słoneczne.
22.3 Skutki niedoboru
Niedobory witaminy B5 występują niezwykle rzadko ze względu na jej powszechność w żywności. W przypadku wystąpienia niedoboru obserwuje się objawy takie jak:
Zmęczenie i osłabienie: Wynikające z zaburzeń w metabolizmie energii.
Zaburzenia układu nerwowego: Drażliwość, bezsenność, bóle głowy oraz drętwienie końcówki.
Problemy trawienne: Bóle brzucha i biegunki.
Spadek odporności: Osłabienie naturalnych mechanizmów obronnych organizmu.
22.4 Skutki nadmiaru
Nadmiar witaminy B5 jest zjawiskiem rzadkim, ponieważ jej nadwyżki są sprawnie wydalane przez nerki. Przyjęcie bardzo wysokich dawek suplementacyjnych może jednak wywołać łagodne objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności oraz biegunka.
22.5 Suplementacja
Suplementy z witaminą B5 są dostępne w formie tabletek lub kapsułek, jednak u większości osób nie ma potrzeby ich stosowania ze względu na wystarczającą podaż w zbilansowanej diecie. W kosmetologii i dermatologii powszechnie stosuje się jej pochodną - pantenol w postaci kremów, maści i pianek regenerujących.
22.6 Główne źródła w diecie
Witamina B5 występuje powszechnie w wielu produktach spożywczych. Przykładowa zawartość w 100 g produktu:
Drożdże: 5 mg
Sery: 3,4 mg
Mleko: 3,4 mg
Tłuste ryby (np. łosoś): 1,6 mg
Zboża (np. pszenica): 1,2 mg
22.7 Zalecane dzienne zapotrzebowanie
Zapotrzebowanie na witaminę B5 zależy od wieku oraz stanu fizjologicznego:
Dorośli: 5 mg na dobę
Kobiety w ciąży: 6 mg na dobę
Kobiety karmiące piersią: 7 mg na dobę
