19. Witamina B1
Funkcje, zapotrzebowanie dzienne, zawartość w wybranych produktach
Quiz wiedzy:
19. Tiamina (Witamina B1) - wstęp
Witamina B1, powszechnie znana jako tiamina, jest kluczowym mikroskładnikiem odżywczym rozpuszczalnym w wodzie. Z racji braku możliwości magazynowania jej nadmiaru w organizmie kluczowe jest jej systematyczne dostarczanie wraz z codzienną dietą. W organizmie przekształca się w formę aktywną, czyli pirofosforan tiaminy (TPP, zwany też dwufosforanem tiaminy ThDP), który pełni rolę koenzymu w procesach metabolizmu węglowodanów, tłuszczów i białek, biorąc bezpośredni udział w wytwarzaniu energii w mitochondriach. Ponadto tiamina wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego poprzez udział w syntezie acetylocholiny, a także wspomaga pracę serca i zmniejsza ryzyko powikłań metabolicznych, takich jak neuropatia cukrzycowa.
19.1. Normy zapotrzebowania i dawkowanie
Dzienne zapotrzebowanie na tiaminę podaje się w miligramach na dobę (mg/dobę).
mężczyźni - 1,2 mg/dobę,
kobiety 1,1 mg/dobę.,
w okresie ciąży do 1,4 mg/dobę
podczas karmienia piersią do 1,5 mg/dobę
W przypadkach klinicznych, przy leczeniu ciężkich niedoborów, stosuje się dawkę terapeutyczną sięgającą nawet do 300 mg/dobę.
19.2. Zawartość tiaminy w wybranych produktach spożywczych
Zawartość witaminy B1 w żywności wyraża się w miligramach na 100 g produktu (mg/100 g). Do najbogatszych źródeł należą:
drożdże 11 mg/100 g
mięso wieprzowe 1 mg/100 g
orzechach brazylijskie 0,62 mg/100 g
pełnoziarnisty ryż brązowy 0,54 mg/100 g (ryż biały zaledwie 0,07 mg/100 g).
19.3. Skutki i zespoły chorobowe wynikające z niedoboru
Głęboki niedobór tiaminy prowadzi do rozwoju poważnych schorzeń. Jednym z nich jest choroba Beriberi, występująca w postaci suchej (objawiającej się uszkodzeniem obwodowego układu nerwowego, porażeniami i osłabieniem mięśni) oraz w postaci mokrej (charakteryzującej się obrzękami i zaburzeniami układu krążenia). Poważnym stanem jest również encefalopatia Wernickego-Korsakowa, przebiegająca z zaburzeniami koordynacji, utratą pamięci oraz dezorientacją.
19.4. Grupy szczególnego ryzyka niedoboru
Na wystąpienie niedoborów tiaminy najbardziej narażone są osoby z uzależnieniem od alkoholu, u których jej wchłanianie i metabolizm są silnie zaburzone. Do grupy ryzyka zalicza się także osoby w podeszłym wieku oraz pacjentów cierpiących na przewlekłe schorzenia metaboliczne lub choroby układu pokarmowego upośledzające wchłanianie składników odżywczych.
