13. Pierwsza pomoc w pracowni gastronomicznej

13.1. Podstawowe zasady i kroki udzielania pierwszej pomocy

W pracowni gastronomicznej występuje wiele czynników stwarzających ryzyko wypadku. Podczas udzielania pierwszej pomocy obowiązuje nadrzędna zasada primum non nocere (po pierwsze nie szkodzić). Postępowanie ratunkowe w miejscu zdarzenia opiera się na czterech podstawowych krokach:

1. Ocena sytuacji i zabezpieczenie miejsca wypadku: Priorytetem jest zadbanie o bezpieczeństwo własne, poszkodowanego oraz pozostałych osób w otoczeniu, aby wyeliminować ryzyko kolejnych urazów.

2. Ocena stanu poszkodowanego i kontrola funkcji życiowych:

   • Sprawdzenie przytomności: ocena reakcji na głos, dotyk lub bodźce bólowe.

   • Kontrola oddechu: obserwacja ruchów klatki piersiowej oraz wyczuwanie strumienia wydychanego powietrza.

   • Ocena obrażeń: identyfikacja obecności ran krwawiących, oparzeń, złamań czy urazów głowy.

3. Wezwanie pomocy: W przypadku poważnego stanu poszkodowanego należy niezwłocznie zaalarmować służby ratunkowe:

   • 999 – Pogotowie Ratunkowe (z telefonu stacjonarnego)

   • 998 – Straż Pożarna (z telefonu stacjonarnego)

   • 112 – Ogólnoeuropejski numer alarmowy (z telefonu komórkowego)

4. Udzielenie pierwszej pomocy: Podjęcie właściwych czynności ratowniczych odpowiednich do stanu poszkodowanego w oczekiwaniu na przyjazd zespołu ratownictwa medycznego.

   

https://ptmr.info.pl/pierwsza-pomoc-dla-pacjentow/

13.2. Postępowanie w przypadku zranień i oparzeń

Zranienia

Zranienie to przerwanie ciągłości skóry lub błon śluzowych. W zależności od czynnika wywołującego wyróżnia się urazy:

• Mechaniczne: rany cięte, rąbane i tłuczone.

• Termiczne: oparzenia i odmrożenia.

• Chemiczne: oparzenia chemiczne, martwica lub rozpuszczenie tkanek.

• Elektryczne: oparzenia oraz zwęglenie tkanek.

Opatrywania ran:

1. Zatamowanie krwotoku (przy intensywnym krwawieniu).

2. Założenie jałowego opatrunku (kategorycznie zabrania się stosowania waty, ligniny lub chusteczek higienicznych).

3. Przymocowanie opatrunku bandażem.

4. Unieruchomienie kończyny w przypadku rozległego urazu.

5. Ułożenie poszkodowanego w pozycji przeciwwstrząsowej.

6. Ciągłe monitorowanie funkcji życiowych, zapewnienie wsparcia psychicznego i komfortu termicznego.

7. Kontrola tętna na obwodzie poniżej miejsca założenia opatrunku.

Ważne środki ostrożności przy ranach:

• Nie dotykać rany gołymi palcami i nie przemywać jej bezpośrednio wodą ani środkami dezynfekującymi.

• Nie usuwać ciał obcych tkwiących w ranie.

• Nigdy nie zdejmować przesiąkniętego opatrunku – należy nałożyć na niego kolejną warstwę materiału chłonnego.

Oparzenia

Oparzenie jest uszkodzeniem skóry i głębszych struktur tkankowych na skutek działania wysokiej temperatury, substancji chemicznych lub prądu.

Udzielanie pomocy przy oparzeniach:

• Schładzanie: Miejsce oparzone należy niezwłocznie polewać zimną, bieżącą wodą przez 15–20 minut (w przypadku oparzenia oka czas ten należy wydłużyć).

• Opatrunek: Nałożyć jałowy opatrunek (w przypadku urazu oka należy zasłonić opatrunkiem obie gałki oczne).

• Pozycja ciała: Poszkodowanego układa się w pozycji przeciwwstrząsowej, a przy oparzeniach rozległych – w pozycji autoprzetoczeniowej.

• Nawadnianie: O ile poszkodowany jest przytomny, podaje się letnie napoje w celu uzupełnienia utraconych płynów.

• Kolejne kroki: Zapewnić komfort termiczny, wsparcie psychiczne oraz wezwać pomoc medyczną.

Ważne środki ostrożności przy oparzeniach:

• Nie przekłuwać powstałych pęcherzy z płynem surowiczym.

• Nie odrywać odzieży wtopionej lub przylegającej do oparzonej skóry.

• W przypadku zapalenia się odzieży na człowieku należy go przewrócić na ziemię, okryć kocem i turlać do momentu zgaszenia ognia.

13.3. Udzielanie pomocy przy zatruciach i omdleniach

Zatrucia

W zależności od drogi wnikania substancji toksemicznej stosuje się odmienne procedury ratunkowe:

• Zatrucia kontaktowe: Spłukać substancję obfitym strumieniem wody z powierzchni ciała i zdjąć skażoną odzież (jeżeli nie powoduje to dodatkowych oparzeń chemicznych).

• Zatrucia wziewne (gazy): Wyprowadzić lub wynieść poszkodowanego na świeże powietrze, rozluźnić ciasne elementy odzieży oraz ułożyć w pozycji półsiedzącej lub przeciwwstrząsowej.

• Zatrucia pokarmowe: Wywołać wymioty poprzez podanie osolonej wody lub zawiesiny węgla aktywnego. Należy zabezpieczyć próbkę spożytego pokarmu/substancji do analizy medycznej.

Uwaga - Kategoryczny zakaz wywoływania wymiotów: Wymiotów nie wolno wywoływać u osób nieprzytomnych, przy zatruciach substancjami żrącymi (kwasami, zasadami) oraz detergentami.

Omdlenia

Omdlenie to nagła i krótkotrwała utrata przytomności wywołana przejściowym niedotlenieniem mózgu. W warunkach kuchennych może być skutkiem stresu, wysokiej temperatury, spadku ciśnienia, głodu lub widoku krwi.

Objawy zwiastunowe (poprzedzające): zawroty głowy, bladość skóry, mroczki przed oczami oraz zimne poty.

• Postępowanie ratunkowe:

  1. Rozluźnić uciskające elementy ubioru (kołnierzyk, pasek).

  2. Udrożnić drogi oddechowe i stale kontrolować oddech.

  3. Ułożyć poszkodowanego w pozycji autoprzetoczeniowej (z uniesionymi nogami).

  4. Jeżeli poszkodowany nie odzyskuje przytomności po 2 minutach, należy ułożyć go w pozycji bocznej ustalonej i wezwać pogotowie ratunkowe.

  5. Zapewnić komfort termiczny i wsparcie psychiczne po odzyskaniu świadomości.

     

https://www.wroclaw.pl/dla-mieszkanca/bezpieczny-wroclaw-pierwsza-pomoc

13.4. Ochrona środowiska i bezpieczeństwo przeciwpożarowe*

Ochrona środowiska w zakładzie gastronomicznym może również zapobiegać zatruciom i wypadkom:

• Segregacja odpadów: Dzielenie odpadów produkcyjnych na surowce wtórne, odpady biodegradowalne oraz odpady zmieszane (pozostałe).

• Utylizacja: Przekazywanie odpadów organicznych i surowców do profesjonalnych zakładów recyklingu oraz obowiązkowe stosowanie separatorów tłuszczu w instalacji kanalizacyjnej.

• Środki utrzymania czystości: Używanie ekologicznych, biodegradowalnych preparatów czyszczących pozbawionych szkodliwych, syntetycznych detergentów.

Bezpieczeństwo przeciwpożarowe (PPOŻ):

• Zapobieganie pożarom: Zachowanie szczególnej ostrożności przy obsłudze otwartego ognia, urządzeń grzewczych oraz przy magazynowaniu materiałów łatwopalnych.

• Postępowanie w razie pożaru: Natychmiastowe zaalarmowanie osób w strefie zagrożenia, wezwanie Straży Pożarnej (998 lub 112) oraz postępowanie zorganizowane zgodnie z instrukcją przeciwpożarową obiektu.

• Oznakowanie: Obowiązkowa znajomość lokalizacji i oznaczeń dróg ewakuacyjnych oraz punktów rozmieszczenia sprzętu gaśniczego.

Kategoryczne zakazy gaszenia wodą:

• Zabrania się gaszenia wodą urządzeń elektrycznych będących pod napięciem.

• Zabrania się gaszenia wodą palących się tłuszczów i olejów gastronomicznych (wlanie wody powoduje natychmiastowy, gwałtowny wyrzut i rozprysk palącego się tłuszczu).