1. Podstawowe definicje związane z żywnością

1.1 Definicje żywności (środka spożywczego)

Pojęcie żywności jest definiowane na wiele sposobów w zależności od dziedziny, począwszy od ujęcia potocznego i biologicznego, aż po ścisłe unormowania prawne. W nauce o żywieniu człowieka kluczowe znaczenie ma definicja poparta aktualnymi przepisami prawa krajowego oraz unijnego.

• Definicja potoczna: Żywność to produkty pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, które w stanie naturalnym, po obróbce przemysłowej lub kulinarnej (oraz ewentualnym dodaniu składników organicznych, np. witamin syntetycznych, lub mineralnych, np. soli), stanowią pokarm człowieka.

• Definicja według Kodeksu Żywnościowego: Każda substancja, surowiec, półprzetwór lub przetwór przeznaczony do spożycia przez człowieka.

• Definicja prawna: Według ustawy o bezpieczeństwie żywności z 25 sierpnia 2006 r. oraz Rozporządzenia PE i Rady Nr 178/2002, żywnością są jakiekolwiek substancje lub produkty (przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone) przeznaczone do spożycia przez ludzi lub których spożycia można się spodziewać. W żywieniu człowieka obowiązuje definicja zgodna z przepisami prawa.

• Definicja biologiczna: Pokarm lub pożywienie to substancje pobierane przez organizmy żywe z otoczenia, służące do budowy ciała, regulacji procesów życiowych oraz stanowiące źródło energii do ich przeprowadzania.

1.2 Klasyfikacja żywności

Klasyfikacja produktów spożywczych umożliwia ich jednoznaczne uporządkowanie i pogrupowanie według ściśle określonych cech. Podziału dokonuje się zawsze na podstawie jednego, wspólnego kryterium, co ułatwia ich analizę pod kątem technologicznym, odżywczym oraz magazynowym.

• Pochodzenie produktu: Roślinne, zwierzęce, mineralne (np. sól) oraz mieszane (odżywki, koncentraty).

• Skład chemiczny i wartość odżywcza: Białkowe, tłuszczowe, węglowodanowe oraz witaminowe.

• Stopień utrwalenia i przetworzenia: Naturalne (nieprzetworzone i nieutrwalone) oraz przetworzone i utrwalone (np. poprzez zamrażanie, suszenie).

• Stopień przygotowania do bezpośredniego spożycia: Naturalne niewymagające przygotowania, naturalne wymagające przygotowania, półprodukty, przetwory oraz produkty gotowe do spożycia.

• Przydatność do przechowywania: Trwałe (charakteryzujące się małą zawartością wody, np. orzechy) oraz nietrwałe (o dużej zawartości wody, np. owoce).